Daw oes labeli dyddiad dryslyd i ben wrth i WRAP gyflwyno’r oergell fach las

29th November 2017

Mae'r ffordd y mae ein bwyd wedi'i labelu ar fin newid i roi labeli cyngor storio a dyddiad mwy syml, mwy cyson i siopwyr. Nod y newid hwn yw helpu i fynd i'r afael â'r ddwy filiwn o dunelli o fwyd a wastreffir bob blwyddyn yng nghartrefi'r Deyrnas Unedig, dim ond am na chaiff ei ddefnyddio mewn pryd. Sbardunir traean o'r gwastraff bwyd hwn gan y ffordd y mae siopwyr yn dehongli’r labeli dyddiad presennol.

 Mae canllawiau newydd, a gyhoeddwyd heddiw gan arbenigwyr cynaliadwyedd WRAP ac a gynhyrchwyd ar y cyd â’r Asiantaeth Safonau Bwyd (Food Standards Agency/FSA) a Defra, yn cyflwyno arfer gorau ar gyfer dewis a defnyddio labeli dyddiad a chyngor storio. Bydd yn cael ei ddefnyddio gan wneuthurwyr, gwerthwyr a brandiau bwyd, a dyma fydd safon y diwydiant. Mae’n tynnu ynghyd argymhellion sy’n sicrhau bod bwyd yn ddiogel ac yn cydymffurfio â gofynion cyfreithiol, gyda gwybodaeth arfer gorau i sicrhau y caiff ei storio a’i ddefnyddio mewn pryd.

Ychwanegiad newydd yw’r galw i wneud mwy o ddefnydd o logos defnyddiol ochr yn ochr â thestun, sydd yn haws i ddefnyddwyr i'w deall na thestun yn unig. Mae’r mudiad yn galw am adfer y logo Pluen Eira lle nad yw’n cael ei defnyddio bellach, ac mae’n cyflwyno eicon Oergell Fach Las ar gyfer bwydydd y dylid eu cadw’n oer, neu a fyddai’n elwa o gael eu cadw yn yr oergell.

Meddai Thérèse Coffey, Gweinidog yr Amgylchedd: “Gwyddom fod labeli bwyd dryslyd yn gallu cyfrannu at wastraffu bwyd trwy awgrymu y dylid taflu eitemau bwytadwy yn gynt na’r angen.

“Bydd y canllawiau newydd yn gwneud pecynnau yn llawer mwy eglur i ddefnyddwyr, gan arbed arian iddyn nhw a lleihau gwastraff.

“Rydw i’n annog pob busnes bwyd, bach neu fawr, i ddefnyddio’r canllawiau hyn i’w helpu i nodi’r dyddiad cywir ar fwyd ac i helpu i roi arweiniad i bobl ar oeri a rhewi cynhyrchion, sydd yn allweddol ar gyfer lleihau faint o fwyd da sy’n cael ei daflu i ffwrdd.”

Datblygwyd y canllaw yn dilyn Arolwg Manwerthwyr 2015 WRAP. Canfu’r arolwg bod cymysgedd o labelu bwydydd a chyngor storio yn bodoli yn y maes. Adroddodd WRAP bod newidiadau i gynhyrchion, pecynnau a labelu a wnaed yn dilyn argymhellion cynharach wedi arwain at osgoi gwastraffu bron i 150,000 tunnell o fwyd yn 2015, gan arbed oddeutu £400 miliwn i deuluoedd. Mae’r cyhoeddiad heddiw yn parhau’r gwaith hwn o safoni canllawiau’r diwydiant.

Eglurodd Marcus Gover, Prif Weithredwr WRAP, “Mae rhoi cyn hired â phosibl i bobl ddefnyddio’r bwyd y maen nhw’n ei brynu yn fodd allweddol o leihau gwastraff bwyd o’r cartref. Gall gwybodaeth labelu helpu gyda sawl agwedd ar hyn. Mae dweud yn glir wrth bobl pa mor hir y gellir bwyta cynnyrch ar ôl ei agor, a rhoi gwybodaeth gyson a syml ynghylch storio a rhewi, yn mynd i helpu pobl gadw eu bwyd yn ffres yn hirach, a rhoi mwy o opsiynau iddyn nhw rewi’r bwyd a’i ddefnyddio yn hwyrach, yn hytrach na thaflu bwyd da i’r bin. Dyna’r pam rydw i’n falch bod y diwydiant wedi cymryd gymaint o ran yn natblygiad y canllaw hwn, ac am gefnogaeth FSA a Defra. Mae’n amser nawr i weithredu’r strategaethau hyn a bydd WRAP yn parhau i fonitro perfformiad y diwydiant.”

Meddai Heather Hancock, Cadeirydd yr Asiantaeth Safonau Bwyd: “Rwy’n croesawu’r canllaw clir hwn sydd am helpu i fynd i’r afael â gwastraff bwyd, heb gyfaddawdu ar ddiogelwch bwyd. Bydd yn helpu busnesau i gyflenwi bwyd a gaiff ei ddisgrifio a’i storio’n gywir, a’i ddarparu i ddefnyddwyr yn ddiogel. Mae lleihau gwastraff bwyd yn hynod o bwysig i ddefnyddwyr. Rydyn ni yn yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn rhannu’r ymrwymiad hwn gyda WRAP a Defra, yn ogystal â mwyafrif cynyddol o fusnesau bwyd ledled y wlad.”

Mae WRAP yn gweithio gyda chwmnïau a gwneuthurwyr bwyd mwyaf y DU i’w helpu i weithredu newidiadau ar eu brandiau eu hunain a nwyddau brand. Gan fod manwerthwyr cyffredin yn stocio rhwng 20,000 a 30,000 o wahanol gynhyrchion, bydd yn cymryd amser i newidiadau ymddangos ar silffoedd, ond mae arwyddion y bydd rhagor o newidiadau yn dechrau ymddangos yn fuan. Mae WRAP eisoes wedi nodi’r gwelliannau canlynol: 

  • Mwy o sudd ffrwythau pasturedig a chawsiau caled yn symud o labelu ‘Defnyddio Erbyn’;’ mae bron bob un bellach yn arddel dyddiad ‘Gorau Cyn’. 
  • Mwy o gynnyrch ffres yn cario cyngor i’w storio yn yr oergell, i’w gadw’n ffres yn hirach. 
  • Cyngor y dylid ‘rhewi ar ddyddiad y pryniant’ yn cael ei ddisodli gan gyngor arfer gorau, sef y dylid ‘rhewi cyn y dyddiad a ddangosir’, yn enwedig ar gig ffres.
Hefyd, fel rhan o gytundeb gwirfoddol Ymrwymiad Courtauld 2025 WRAP, mae busnesau yn archwilio a oes modd ymestyn ‘Bywyd Agored’ saladau mewn bag. Byddai hyn yn rhoi diwrnod ychwanegol i bobl fwyta’r salad ar ôl ei agor.

Ailddosbarthu bwyd dros ben


Canfu ymchwil WRAP hefyd y gellid ailddosbarthu pedair gwaith yr hyn sy’n cael ei ailddosbarthu gan fanwerthwyr a gwneuthurwyr i fwydo pobl ar hyn o bryd. Mae ei ganllawiau labelu newydd yn cynnwys argymhellion a fydd yn helpu i gynyddu’r tebygolrwydd y caiff gwarged bwyd ei ailddosbarthu. Er enghraifft, mae’n pwysleisio mai dim ond ar gyfer bwydydd lle mae risg i’r bwyd fynd yn anniogel mewn cyfnod byr o amser y dylid defnyddio dyddiadau ‘Defnyddio Erbyn’ ac nid am unrhyw reswm arall.

Mae cynyddu defnydd dyddiadau ‘Gorau Cyn’ yn bwysig gan fod bwydydd sy’n arddel y label dyddiad hwn yn gallu cael ei ailddosbarthu, hyd yn oed wedi i’r dyddiad fynd heibio, cyn belled â bod y bwyd yn parhau i fod yn iawn i’w fwyta. Ni chaniateir gwneud hyn gydag eitemau ‘Defnyddio Erbyn’. Mae’r canllaw hefyd yn dangos bod gwneud hyn yn hollol dderbyniol, agwedd nad yw’n eglur i bob sefydliad ar hyn o bryd.

Cyfleu’r neges

Mae WRAP yn amcangyfrif y gall newidiadau technegol i becynnau a labeli a nodwyd yn ei Arolwg Manwerthwyr helpu i osgoi oddeutu 350,000 tunnell o wastraff bwyd o’r cartref bob blwyddyn erbyn 2025, gyda siopwyr yn arbed tua £1 biliwn y flwyddyn o wastraff bwyd. Fodd bynnag, er mwyn mynd i’r afael â gwastraff bwyd o’r cartref, mae angen newid yn y camau a gymerir yn y cartref. Mae WRAP yn galw ar bobl i ddangos hoffter at eu labeli, a deall yr hyn maen nhw’n ei ddweud – a gweithredu ar y cyngor hwnnw.


Mae’r mudiad yn gobeithio y bydd y canllaw hwn yn helpu i wireddu hyn ac mae’n gweithio i sicrhau bod preswylwyr yn deall ac yn gwneud y gorau o wybodaeth storio a labelu. Mae WRAP yn defnyddio ei ymgyrch Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff i gyflwyno cyfres o ymgyrchoedd digidol ynglŷn â defnyddio a storio rhai o’r bwydydd a wastreffir amlaf yn y DU, yn cynnwys tatws, cyw iâr a thwrci ac ati, a bara. Bydd yr ymgyrchoedd yn canolbwyntio ar fathau allweddol o ymddygiad sy’n cyfrannu at wastraff bwyd ymysg pobl 18–35 mlwydd oed, a bydd yn cynnwys elfennau sy’n cyfleu’r ffyrdd gorau o storio cynhyrchion yn y cartref. Roedd yr ymgyrch Trysori Tatws ym mis Tachwedd yn canolbwyntio ar storio tatws a bydd thema cig twrci yn ymddangos ar gyfer y Nadolig.

Diwedd

Nodiadau i’r golygydd

Mae WRAP, yr FSA a Defra yn galw yn benodol ar y diwydiant i:

  • Ddewis dyddiad ‘Use By’ dim ond am reswm diogelwch bwyd, a defnyddio ‘Gorau Cyn’ fel arall.  
  • Defnyddio un label dyddiad yn unig ar unrhyw gynnyrch – dim ‘Dangos Hyd'.
  • Rhoi’r amser hiraf i bobl fwyta bwyd – uchafu bywyd ‘agored’ a ‘heb ei agor’ cynnyrch*.
  • Rhoi cyngor ‘defnyddio o fewn x diwrnod’ ar gyfer pecynnau wedi’u hagor dim ond pan mae gwir angen. Efallai y bydd defnyddwyr angen gwybod os bydd ansawdd y bwyd yn dirywio ar ôl ei agor, a chynllunio ar gyfer ei ddefnyddio cyn i hynny ddigwydd (yn hytrach na’i daflu).
  • Darparu cyngor storio ysgrifenedig eglur, wedi’i gefnogi gyda symbolau/graffeg.
  • Ar gyfer bwydydd ar gyfer yr oergell, defnyddio cyngor cyson ar dymheredd ‘Gartref, storiwch yn yr oergell o dan 5°C’. Gall sicrhau’r tymereddau cywir ar gyfer oergelloedd yn y cartref a storio’r bwydydd cywir yn yr oergell ychwanegu tri diwrnod i fywyd bwyd ar gyfartaledd, ac arbed £280 miliwn y flwyddyn i breswylwyr.  
  • Dylid defnyddio’r logo ‘pluen eira’ bob tro os yw cynhyrchion yn addas i’w rhewi, ynghyd ag un ai ‘i’w rewi erbyn y dyddiad a nodir’  neu ‘i’w rewi cyn gynted â phosibl’. 
  • Mae’r cyhoeddiad yn cynnwys Canllaw Arfer Gorau ar Labelu Dyddiad a Chyngor Storio Bwyd, a gefnogir gan gyfres o ganllawiau sy’n benodol i gategorïau, yn cynnwys Cynnyrch Ffres a Chig Cyw Iâr, Twrci ac ati. Caiff y rhain eu hychwanegu i ganllawiau ar gyfer cynhyrchion llaeth, cig a bara. Mae’r gyfres o adnoddau hefyd yn cynnwys rhestrau gwirio sydd wedi’u dylunio i gefnogi’r diwydiant gyda dewisiadau labelu bwyd a chrynodeb arfer gorau a rhestrau gwirio ar gyfer mudiadau ailddosbarthu. 
  • Mae’r canllaw hwn hefyd wedi cael ei gynhyrchu ar y cyd â’r FSA yng Nghymru, FSA Northern Ireland a Food Standards Scotland. 
  • *Mae bywyd ‘Agored’ ac ‘Heb ei Agor’ yn cyfeirio at fywyd silff bwyd cyn ei agor, ac unwaith y mae wedi’i agor.
  • Cafodd y gwaith hwn ei gwblhau i gefnogi cytundeb gwirfoddol yr Ymrwymiad Courtauld 2025, y cytundeb gwirfoddol cyntaf i fynd i’r afael ag effeithlonrwydd adnoddau ar draws y gadwyn fwyd gyfan, o gynhyrchiad cynradd ar y fferm i’r amser y caiff ei fwyta. Mae gan Ymrwymiad Courtauld 2025 darged o leihau gwastraff bwyd yn y DU gan 20% y pen, sy’n cynnwys gwastraff ar draws y gadwyn fwyd drwyddi draw. Bydd cyflawni'r targed hwn yn helpu'r DU i gyflawni Nod Datblygu Cynaliadwy 12.3 y Cenhedloedd Unedig erbyn 2030 (sy'n berthnasol i wastraff bwyd defnyddwyr a manwerthu) o'i gymharu â 2007, pan ddechreuodd y DU y dull hwn o weithredu ar y cyd.
  • Mae cartrefi’r DU yn gwastraffu cyfanswm o 7.3 miliwn tunnell o fwyd yn y DU bob blwyddyn, ac o hyn, mae 4.4 miliwn tunnell yn wastraff y gellid ei osgoi.