Gwnewch bob dydd yn ddiwrnod cnoi cil

12th October 2016

Mae gwastraff bwyd yn costio £610m i gartrefi Cymru bob blwyddyn. Ar Ddiwrnod Bwyd y Byd eleni – gweithredwch, camwch i’r adwy a dysgwch fwy am sut y gallwch chi atal gwastraff bwyd, gan arbed arian yn ogystal ag adnoddau gwerthfawr.

Er mwyn cyd-fynd â Diwrnod Bwyd y Byd (16 Hydref), cynhelir nifer o ddigwyddiadau ‘Cnoi Cil’ (Food for Thought) yng Nghaerdydd (a dros Gymru gyfan); gan geisio codi ymwybyddiaeth o’r broblem wastraff bwyd, rhoi argymhellion am yr hyn y gall pobl ei wneud yn eu cartrefi a dangos beth yn union sy’n bosibl gyda’r bwyd sydd dros ben yn ein siopau a’n marchnadoedd, a all gael ei wastraffu os nad yw’n cael ei achub a’i ailddosbarthu. 

Nid yn unig y mae gwastraff bwyd yn costio’n ddrud yn ariannol, ond rydym yn gwastraffu adnoddau, amser ac egni gwerthfawr hefyd. Oeddech chi’n ymwybodol y byddai angen arwynebedd tir maint Cymru i gynhyrchu’r holl fwyd rydym ni’n ei wastraffu trwy Brydain. Mae hynny’n golygu bod llawer o dir yn cael ei ffermio am ddim rheswm! Ac mae cynhyrchu un byrgyr cig eidion yn unig yn gofyn am yr un faint â 10 bath arferol llawn o ddŵr – mae mwy i wastraff nag sy’n ymddangos ar yr wyneb! 

Mae’r digwyddiadau ‘Cnoi Cil’/’Food for Thought’, sy’n ceisio ymgysylltu ag ymwelwyr yn nigwyddiad Bwyd Stryd Cymunedol Made in Roath, a Marchnadoedd Ffermwyr RCMA yn y Rhath a Glan yr Afon y penwythnos hwn, yn cael eu harwain gan gorff atal gwastraff bwyd WRAP Cymru, sy’n gweithio mewn partneriaeth â sefydliadau lleol, gan gynnwys siopau lleol, Bwyd Caerdydd a Digwyddiadau Green City, er mwyn cynnal y digwyddiadau.

Ar ddydd Sadwrn 15 Hydref, yn nigwyddiad Bwyd Stryd Cymunedol Made in Roath, gallwch gyffroi eich cegau gyda phlataid blasus a ddyluniwyd a chrëwyd gan Lia’s Kitchen, gan ddefnyddio bwyd na werthwyd o farchnadoedd ac archfarchnadoedd lleol. “Mae hyd yn oed y rhagolygon gwerthiant gorau yn golygu y bydd bwyd da heb ei werthu, ond nid yw hyn yn golygu y dylid ei wastraffu. Mae’r bwydydd hyn yn gynhwysion o ansawdd o hyd, a gallwch eu defnyddio mewn pob math o brydau. Dwi’n siŵr y bydd pobl yn synnu o weld beth y gellir ei gyflawni,” dywedodd Hugh Jones, Rheolwr Ardal Rhaglen Fwyd a Diod WRAP Cymru. Ewch i’r Digwyddiad Bwyd Stryd Cymunedol, rhwng 4.30yh a 9.30yh, i weld beth sydd ar gael.

Hefyd, ym Marchnad y Rhath ar ddydd Sadwrn 15 Hydref, rhwng 9.30yb a 1yh, ac ym Marchnad Glan yr Afon ar ddydd Sul 16 Hydref, rhwng 10yb a 2yh, bydd y stondin farchnad Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff. Yma, bydd arbenigwyr Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff yn ysbrydoli ymwelwyr i arbed arian a lleihau gwastraff bwyd yn y cartref trwy gynnig argymhellion syml, cyngor ac offer ymarferol. Byddant yn cynnig ffyrdd syml o gadw bwyd, gan gynnwys ystyr y labeli dyddiad amrywiol, ac yn esbonio sut y gallwch ddefnyddio ffrwythau a llysiau sydd dros ben yn fwy creadigol, mewn smwddis, er enghraifft.  Bydd ymwelwyr lwcus yn cael blasu tamaid o smwddi, ac yn cael teclyn ymarferol sy’n dangos sut i storio bwydydd penodol er mwyn eu cadw ar eu gorau am amser hirach.

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths: “Mae Diwrnod Bwyd y Byd yn gyfle gwych i ddathlu popeth sy’n dda am fwyd. Yma yng Nghymru rydym yn hynod o falch o’n cynnyrch ac rwy’n edrych ymlaen yn arw at ei hyrwyddo pan fyddaf yn mynd i Arddangosfa Fwyd Ryngwladol SIAL ym Mharis yr wythnos nesaf.

“Mae lleihau gwastraff bwyd yn nod allweddol yn ein strategaeth “Tuag at Ddyfodol Diwastraff”. Ar Ddiwrnod Bwyd y Byd eleni, rwy’n annog pobl ledled Cymru i fanteisio ar ein bwyd gwych a chwarae eu rhan wrth inni geisio lleihau faint o fwyd rydyn ni’n ei daflu i’r bin heb angen.”

Mae digwyddiadau eraill ledled Cymru yn cynnwys: 

Dydd Sadwrn 15 Hydref

Dydd Sul 16 Hydref
  • 11yb-3yh – Sesiwn galw heibio ym Mhrifysgol Aberystwyth sy’n canolbwyntio ar faterion allweddol yn ymwneud â diogelwch bwyd, cynaladwyedd bwyd ac iechyd, yn yr Hen Goleg. Bydd yn cynnwys arddangosfeydd o bosteri, trafodaethau o gwmpas y bwrdd, sesiynau cyflym a lluniaeth ysgafn. https://www.aber.ac.uk/en/news/archive/2016/10/title-192648-en.html  
Dydd Mercher 19 Hydref
  • O 4yh ymlaen – pryd bwyd cymunedol ar gampws Abertawe Prifysgol Abertawe.
  • O 12.30 ymlaen – cinio cymunedol yng Nghanolfan Beacon, Llaneirwg (St Mellons)  http://www.beaconcentre.org.uk/
Diwedd

Nodiadau i olygyddion: 
Ffeithiau am y bwyd sy’n cael ei wastraffu’n fwyaf aml: Mae’r tri math o fwyd sy’n cael ei wastraffu fwyaf aml ym Mhrydain yn cynnwys hanfodion pob dydd: bara, tatws a llaeth. Caiff swm cyfwerth â 24 miliwn o dafelli o fara, 5.8 miliwn o datws a 5.9 miliwn o wydrau o laeth eu gwastraffu bob dydd. Mae cyw iâr hefyd yn y deg uchaf, gyda swm cyfwerth â 86 miliwn o ieir yn cael eu taflu i’r bin bob blwyddyn, er mai cyw iâr yw hoff gig y genedl.

Awgrymiadau gan hoffibwydcasaugwastraff.com:

  1. Gallwch rewi bwyd hyd nes y dyddiad Defnyddio Erbyn (Use By Date); nid ar y dyddiad prynu yn unig. Gwnewch label y dyddiad yn gyfaill, nid gelyn.
  2. Cynlluniwch y rhan fwyaf o’ch prydau. Mae gennym ni gynllun prydau ar gyfer pythefnos i’ch helpu. Efallai bydd cynlluniau yn newid o ddydd i ddydd, ond bydd cynllunio’r rhan fwyaf o brydau bob wythnos yn arbed arian i chi.
  3. Storiwch afalau yn yr oergell, tatws mewn man oer, tywyll, sych, a rhowch bara yn y cwpwrdd.
  4. Mae mwg arferol o reis heb ei goginio yn ddigon i bedwar oedolyn. Wir i chi! Rhowch gynnig ar ein teclyn mesur dognau ar-lein.
  5. Mae gweddillion bwyd neithiwr yn wledd ar gyfer heno! Cymerwch gip ar ein ryseitiau achub gwych ar gyfer bwydydd sy’n cael eu gwastraffu’n aml, neu pan fyddwn yn prynu neu’n coginio gormod.
Gwybodaeth am WRAP 
  1. Cafodd WRAP ei sefydlu yn 2000, ac mae’n sefydliad dielw ac yn elusen gofrestredig sydd â gweledigaeth o fyd lle defnyddir adnoddau yn gynaliadwy. Mae WRAP yn gweithio gyda llywodraethau, busnesau a chymunedau er mwyn cynnig datrysiadau ymarferol i wella effeithlonrwydd adnoddau. 
  2. Ein bwriad yw cyflymu’r daith at economi cynaliadwy, effeithlon ei adnoddau, trwy:
  • ailddyfeisio sut rydym ni’n dylunio, cynhyrchu a gwerthu cynnyrch,
  • ailfeddwl sut rydym ni’n defnyddio ac yn bwyta ac yfed cynnyrch, ac
  • ailddiffinio'r hyn sy’n bosibl trwy ailddefnyddio ac ailgylchu.

Am ragor o wybodaeth:

  • Gwefan - www.wrapcymru.org.uk
  • Twitter - @WRAP_UK @WRAP_Cymru @LFHW_UK
  • Am ymholiadau yn ymwneud â’r cyfryngau, cysylltwch â Clare Usher, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus, WRAP – 01295 819619 / clare.usher@wrap.org.uk