Uno yn y frwydr yn erbyn gwastraff bwyd

10th January 2017

Mae defnyddwyr yn cael eu hannog i wastraffu llai o fwyd, wedi i ffigurau newydd gan WRAP ddangos bod £13 biliwn* o fwyd bwytadwy wedi’i waredu o gartrefi yn ddiangen yn 2015. Mae’r canlyniadau diweddaraf yn dangos bod 7.3 miliwn o dunelli** o fwyd yn cael ei wastraffu, a phe bai hyn yn cael ei atal, byddai’n cael yr un budd amgylcheddol â thynnu un car o bob pedwar oddi ar y ffordd.

Mae WRAP, yr arbenigwyr gwastraff bwyd sy’n gweithio gyda llywodraethau, busnesau, awdurdodau lleol a defnyddwyr i leihau gwastraff, yn galw ar bawb i ‘Uno yn y frwydr yn erbyn gwastraff bwyd’.

Mae Cytundeb Gwasanaeth Lletygarwch a Bwyd WRAP yn adeiladu ar lwyddiant ei waith gyda chynhyrchwyr ac adwerthwyr bwyd sydd eisoes wedi cwtogi 219,000 tunnell o wastraff gwerth £100 miliwn, yn ogystal â chynorthwyo’r diwydiant i atal gwastraff bwyd pellach dros £67 miliwn rhwng 2012 a 2015.

Meddai Prif Swyddog Gweithredol WRAP, Marcus Gover:

“Mae dinasyddion yn gwastraffu un filiwn o dunelli o fwyd yn llai bob blwyddyn, sy’n golygu bod dros 8 miliwn tunnell yn llai o fwyd yn mynd yn  wastraff na phan gychwynnon ni daclo’r broblem hon yn 2007. Ond mae lleihau gwastraff bwyd yn heriol dros ben, ac mae’r ffaith fod cynnydd wedi arafu yn dangos pa mor anodd ydyw. Dyna pam rydw i’n galw ar yr holl fusnesau, mudiadau, ymgyrchwyr a chyrff all-lywodraeth sy’n gweithio yn y maes hwn i uno yn y frwydr yn erbyn gwastraff bwyd. Gallwn ennill y frwydr hon drwy weithio gyda’n gilydd.”

Nid busnesau’n unig sydd angen uno yn y frwydr yn erbyn gwastraff bwyd. Gall bob person yn y DU helpu i leihau gwastraff bwyd. Canfu ymchwil WRAP bod bron i 60% o bobl yn credu nad ydyn nhw’n bersonol yn gwastraffu bwyd o gwbl, neu dim ond ychydig bach iawn, er bob pobl yn gwybod bod gwastraff bwyd yn broblem.

I helpu pobl gymryd rhan a mynd i’r afael â gwastraff bwyd, mae WRAP yn ymgymryd ag ymchwil defnyddwyr, yn archwilio beth fyddai’n ysgogi pobl i ymddwyn yn wahanol, pa rwystrau sydd arnynt a pha negeseuon ac ymyraethau fydd yn fwyaf effeithiol. Byddwn yn dysgu gwersi o’n gwaith yng Nghymru hefyd, sydd wedi gweld lleihad o 12% y pen mewn gwastraff bwyd cartref ers 2009.

Meddai Thérèse Coffey, Gweinidog yr Amgylchedd:

“Mae cynnydd da wedi’i wneud gan ddiwydiannau i fynd i’r afael â gwastraff bwyd a phecynnau yn y gadwyn gyflenwi ac mae’n dangos yr hyn a ellir ei gyflawni drwy weithio gyda phartneriaid ledled y DU.

“Ond mae gennym oll rôl i’w chwarae ac er gwaethaf lleihad o fil o dunelli mewn gwastraff bwyd domestig ers 2007, mae’n glir bod angen i ni wneud mwy.

“Dyna pam y byddwn yn parhau i weithio gyda WRAP i gefnogi eu strategaeth newydd i godi ymwybyddiaeth, cynyddu addysg a newid canfyddiadau pobl am wastraff bwyd.”

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths:
 
“Mae cryn gynnydd wedi’i gyflawni ers y cafodd y ffigurau eu cyhoeddi gyntaf yn 2007. Eto i gyd, mae’r canlyniadau newydd hyn yn dangos bod cryn waith i’w wneud eto. Mae lleihau’r bwyd yr ydym yn ei waredu’n ddiangen yn flaenoriaeth allweddol o fewn strategaeth Cymru ar gyfer gwastraff, Tuag at Ddyfodol Ddiwastraff, ac mae’n cyfrannu at nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.”
 
“Ardderchog gweld bod lefelau Gwastraff Bwyd o Gartrefi yng Nghymru wedi lleihau 12% y person rhwng 2009 a 2015. Byddwn yn parhau i gydweithio ag Awdurdodau Lleol a deiliaid tai er mwyn gwneud pob ymdrech i leihau ein gwastraff bwyd.”
 
Mae WRAP eisoes yn uno’r adwerthwyr, y cynhyrchwyr ac awdurdodau lleol yn y frwydr, drwy ei fenter cynaliadwyedd bwyd, Ymrwymiad Courtauld 2025***. Mae gwaith wedi dechrau gyda phartneriaid i ymchwilio dulliau posibl o helpu miliynau o bobl leihau gwastraff bwyd cartref.

Bydd atebion ymarferol yn cael eu treialu a’u gwerthuso fel rhan o Ymrwymiad Courtauld, a gallent gynnwys:

  1. Hysbysu pobl am weithredoedd a manteision allweddol pan fydden nhw’n prynu a defnyddio’r cynhyrchion bwyd a diod a wastreffir amlaf – er enghraifft, drwy gyflwyno cyngor am y cynhyrchion sy’n gwerthu orau yn y categorïau a wastreffir amlaf, a defnyddio’r cynghorion hyn yn gyson mewn cyfathrebiadau eraill gyda chwsmeriaid (e.e. ar arddangosiadau ar silffoedd)
  2. Negeseuon wedi’u personoli i helpu cwsmeriaid adnabod newidiadau hawdd a buddiol yn eu dewisiadau ac arferion bwyd, er enghraifft drwy siopa ar-lein, cynlluniau cerdyn cwsmer ffyddlon, derbynebau digidol neu appiau
  3. Canllawiau cyffredin i’r diwydiant ar gyngor storio (yn cynnwys dyddiadau ar labeli) a chyngor ar ddogni bwydydd i gwsmeriaid ar becynnau cynhyrchion allweddol
  4. Ymgysylltu â staff ar ymddygiadau atal gwastraff bwyd yn y cartref, a’u harfogi fel y gallant helpu cwsmeriaid yn y siop gyda chyngor ymarferol. 
Mae Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff, ymgyrch defnyddwyr WRAP, wedi’i ddiweddaru i gynnwys atebion wedi’u teilwra ar gyfer pobl fel y gallent wneud y gorau o’r bwyd y maen nhw’n ei brynu. Mae cwis byr wedi’i ddylunio, ar gael ar www.lovefoodhatewaste.com i helpu pobl ddod o hyd i atebion sy’n gweithio iddyn nhw. Er mwyn cynyddu cyfathrebiad gyda defnyddwyr mae Partneriaid Courtauld 2025 yn cael eu hannog i ddefnyddio negeseuon wedi’u profi gan Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff.

Nodiadau i olygyddion:

  1. *Cafodd bwyd gyda gwerth adwerthu o tua £13 biliwn ei daflu yn hytrach na’i fwyta yn 2015. Roedd y gwastraff bwyd cartref osgoadwy hwn yn gysylltiedig ag 19 miliwn o dunelli o CO2e, sy’n gyfatebol i’r allyriadau a gynhyrchir gan 1 yn bob 4 car ar ffyrdd y DU.
  2. **7.3 miliwn o dunelli yw’r amcangyfrif o fwyd a wastraffwyd mewn cartrefi yn y DU ar gyfer 2015, o’i gymharu â 7.0 miliwn o dunelli yn 2012, sydd yn gynnydd ymddangosol o 4.4%. Fesul person, 2.2% oedd y cynnydd ymddangosol. Nid oedd y cynnydd hwn yn arwyddocaol yn ystadegol. Mae cynnydd ym mhoblogaeth y DU yn egluro’r gwahaniaeth rhwng y cynnydd ymddangosol mewn gwastraff bwyd cartref ar lefel y DU, yn erbyn hynny a gafwyd fesul person. Mae dadchwyddiant mewn prisiau bwyd a chynnydd mewn enillion ers 2014 wedi lleihau’r cymhelliant i unigolion osgoi gwastraffu bwyd.
  3. ***Mae Ymrwymiad Courtauld 2025 yn gytundeb gwirfoddol uchelgeisiol sy’n uno mudiadau ar draws y system fwyd – o’r cynhyrchydd i’r defnyddiwr – i wneud cynhyrchu bwyd a diod yn fwy cynaliadwy. Wrth ei galon mae ymroddiad deng mlynedd i adnabod blaenoriaethau, datblygu atebion a gweithredu newidiadau ar raddfa eang – o fewn y mudiadau sydd wedi ymrwymo a thrwy ledaenu arfer gorau newydd ledled y DU.
Wedi’i sefydlu gyntaf yn 2000, Mae WRAP yn fudiad nid er elw ac yn elusen gofrestredig, a’n gweledigaeth yw byd ble caiff adnoddau eu defnyddio mewn modd cynaliadwy. Mae WRAP yn gweithio gyda llywodraethau, busnesau a chymunedau i ddarparu atebion ymarferol i wella effeithlonrwydd adnoddau. Ein cenhadaeth yw cyflymu’r symudiad tuag at economi sy’n gynaliadwy ac yn effeithlon gydag adnoddau drwy
  • ail-greu’r modd rydyn ni’n dylunio, cynhyrchu a gwerthu cynhyrchion,
  • ail-feddwl sut rydyn ni’n defnyddio a bwyta cynhyrchion, ac
  • ail-ddiffinio beth sy’n bosibl drwy ail-ddefnyddio ac ailgylchu.